Arrestatie burgemeester Van Baerdt van Sminia 5 mei precies 75 jaar geleden

Aldeboarn – Jaarlijks is er in april de bloemlegging bij het Van Sminia gedenkraam in de Doelhôftsjerke van Aldeboarn. Dit bijzondere gedenkraam is op 15 april 1948 door de zonen van burgemeester Van Baerdt van Sminia, Hobbe en Frans, onthuld ter nagedachtenis van hun vader. Jaarlijks worden op 4 mei de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht terwijl een dag later de bevrijding van Nederland op 5 mei 1945 gevierd wordt. Exact 75 jaar geleden op 5 mei 1944 werd de burgemeester van de toenmalige gemeente Utingeradeel in het gemeentehuis aan de Galemaleane te Akkrum gearresteerd. Naar nu blijkt is er van deze gebeurtenis een herdenkingsplaat gemaakt wat ook lange tijd in dit gemeentehuis heeft gehangen.


Burgemeester Van Baerdt van Sminia

Jonkheer Paul Marinus Van Baerdt van Sminia was burgemeester van de toenmalige gemeente Utingeradeel. Tijdens de oorlogsjaren hielp hij neergestorte geallieerde piloten het land uit te komen. Hiervoor is hij postuum onderscheiden door de Canadese regering.

Toen de burgemeester begin 1944 de reservesleutel van de cel in het gemeentehuis beschikbaar stelde, zodat verzetsman Sjerp de Vries kon vluchten werd hij verraden en opgepakt door de bezetter.


Voormalig gemeentehuis van Utingeradeel in Akkrum.

Deze vond in het gemeentehuis belastende informatie die de burgemeester in verband bracht met de pilotensmokkel. Van Baerdt van Sminia werd in de Leeuwarder gevangenis opgesloten. Het lokaal verzet bood aan om hem te bevrijden maar de burgemeester sloeg dit aanbod af uit angst voor represailles die aan onschuldigen het leven zouden kosten. Van Baerdt van Sminia werd, na eerst naar Kamp Amersfoort overgebracht te zijn, op transport gesteld naar kamp Neuengamme in Duitsland. Daar heeft hij vlektyfus opgelopen en is met anderen op een treintransport gezet naar Lubeck. De trein is daar niet aangekomen. Hij heeft om onverklaarbare reden een bocht gemaakt. Nabij Sandbostel (daar was geen station) is de trein gestopt en is onder andere de burgemeester doodgeschoten. Dat bericht is door het Rode Kruis aan de weduwe overgebracht. In Sandbostel is hij in een massagraf begraven. Na de oorlog en na onderzoek van de stoffelijke resten is hij herbegraven in het familiegraf te Oudkerk.


Herdenkingsraam in de Doelhôftsjerke te Aldeboarn.

Het herdenkingsraam in glas en lood is te zien in de Doelhôftsjerke te Aldeboarn. Sinds 2006 is het een oorlogsmonument en als zodanig in 2011 geadopteerd door de beide Boarnster scholen. Er vindt jaarlijks een bloemlegging plaats door kinderen van groep acht van de beide scholen.

Herdenkingsplaat

Naast het raam is er ook een herdenkingsplaat die in het gemeentehuis in Akkrum hing. Die is na omzwervingen uiteindelijk in het Memorial Museum 40-45 van Gerrit Haagsma aan de Bordego in Aldeboarn terechtgekomen. Voorzitter Lykele van der Ven van de Aldheidskamer Aldeboarn weet hoe het daar is beland. “De Aldheidskamer heeft het werk in permanente bruikleen van het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) gekregen. Maar omdat er in de Aldheidskeamer geen ruimte was, wordt het na overleg met het HCL tentoongesteld in oorlogsmuseum Memorial van de heer Haagsma. Hij heeft een burgemeestershoek ingericht met een bureau met foto en documenten. Het schilderij is door Johan Groenestein als dank voor de opdracht van het raam, geschonken aan het toenmalig gemeentehuis in Akkrum. Na de gemeentelijke herindeling is het schilderij naar de kamer van de Boarnsterhim wethouder cultuur in Grou gegaan. Na de laatste herindeling zijn alle kunstobjecten van Boarnsterhim overgebracht naar het HCL in Leeuwarden. De herdenkingsplaat is op 15 april 2015 in permanente bruikleen aan  Aldeboarn  overgedragen. Het werk is aan ons overgedragen tijdens de jaarlijkse herdenking bij het raam.”

Herdenkingsplaat te zien in het Memorial Museum 40-45 in Aldeboarn.

Tekst en symboliek bij herdenkingsplaat:

‘IN DIT GEBOUW WERKTE VANAF 1 AUGUSTUS 1934

BURGEMEESTER JHR. MR. P.M. VAN BAERDT VAN SMINIA

TOT HIJ HIER OP 5 MEI 1944

DOOR DE BEZETTERS WERD GEARRESTEERD.’

Schilderij – herdenkingsplaat van Joh. Groenestein:

In de Doelhôfkerk van Aldeboarn is een gedenkraam ter nagedachtenis aan burgemeester Jhr.Mr.Paul Marinus van Baerdt van Sminia. Dit raam is ontworpen door Joh. Groenestein (1919-1971).  Als student aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunst te Amsterdam, won hij met zijn ontwerp de prijsvraag die was uitgeschreven door de hoogleraren Van den Berg en Campendonk.  Als dank dat hij het raam heeft mogen ontwerpen, heeft hij een schilderij gemaakt waarin dezelfde thematiek als die van het raam naar voren komt . Op de uitnodiging voor de onthulling op 15 april 1948 staat  onderstaande tekst :

De hoofdfiguur symboliseert het Nederlandse verzet en ook de persoon van Jhr. Mr. P.M. van Baerdt van Sminia. De beide vogels, die door deze figuur worden bevrijd, vertegenwoordigen het bevrijde Nederlandse volk, evenzeer echter de door Jhr. Van Sminia bevrijde gevangene. De roofvogels symboliseren de bezetter, terreur uitoefende en wraak nemende op  Jhr. van Sminia. Bomen en vee op de achtergrond duiden het Friese Landschap aan en wekken herinneringen aan Jhr. Van Sminia’s belangstelling voor de veeteelt.

Gulle gevers redden TukoTukTax Aldeboarn

Aldeboarn – Donkere wolken pakten zich samen boven de TukoTukTax van Ko Kool uit Aldeboarn. Een verdubbelde verzekeringspremie dreigde Ko van de weg te houden. Normaal staat hij begin april klaar om toeristen en mensen uit de regio met zijn tuktuk te vervoeren. Ko’s enige redding bleek een crowd-fundingsactie. Vrienden en dorpsgenoten doneerden massaal, zodat binnen no-time ruim meer dan de benodigde € 1500,- verzekeringspremie binnenkwam. Hij kan nu medio mei weer op pad om zijn ritjes te maken.

Tien jaar geleden begon Ko als vrijwilliger bij Mienskipssintrum Leppehiem in Akkrum. Helaas hield dat op toen ze stopten met het eigen busvervoer. Omdat Ko niet iemand is die stil kan zitten leek het een mooi idee om een tuktuk aan te schaffen. Ko: “Ik heb in 2016 een tuktuk aangeschaft van het geld dat ik van mijn boot kreeg. Daarmee ben ik in mijn eigen tijd mensen gaan vervoeren, zodat ze in deze regio makkelijk op de plaats van hun bestemming aan kunnen komen. Van jongs af aan heb ik een Wajong uitkering en heb hiervoor veel vrijwilligerswerk gedaan. Op deze manier kan ik iets terug doen voor de samenleving, iets waar ik zelf ook veel plezier aan beleef. Met de ritjes van de tuktuk kan ik alleen de onkosten eruit halen.  Door mijn inzet werd ik zelfs genomineerd voor de Zilveren Duim waar ik heel trots op ben.”

Gulle gevers redden TukoTukTax Aldeboarn. Foto: Press4All

Middels visitekaartjes en flyers weten mensen Ko te vinden en bellen hem dan op voor een ritje in de omgeving. “Ik vervoer mijn klanten door heel midden-friesland. Van Aldeboarn, naar Grou en ook naar Jirnsum, Akkrum of Heerenveen. Ze huren mij zelfs als trouwauto in”, vertelt tukchauffeur trots.

Begin april stond de TukoTukTax startklaar. Ko: “Ik zou in april weer gaan rijden in onze dorp. Maar de premies van een tuktuk taxi zijn zo hoog geworden dat ik dit niet kan betalen. Die gingen van € 65,- naar € 130,- per maand. Daarom vroeg ik aan alle lieve mensen en vrienden om mij te helpen iets te doneren, zodat ik deze zomer weer mensen kan vervoeren in de tuktuk.” Ko is enorm blij dat het benodigde bedrag zo snel binnen is. “Nu kan ik ook heel veel kinderen in Akkrum blij maken. Want dit jaar ben ik weer aanwezig bij de buitenspeeldag in Akkrum. Dat is op woensdag 12 juni. Dan kunnen alle kinderen een gratis ritje maken in mijn TukoTukTax.”

Ko Kool uit Aldeboarn start crowdfunding voor TukoTukTax

Aldeboarn – Donkere wolken pakken zich samen boven de TukoTukTax van Ko Kool uit Aldeboarn. Een verdubbelde verzekeringspremie dreigt Ko van de weg te houden. Normaal staat hij begin april klaar om toeristen en mensen uit de regio met zijn tuktuk te vervoeren. Ko’s enige redding blijkt een crowd-fundingsactie. Vrienden en dorpsgenoten doneerden inmiddels bijna duizend euro van de benodigde € 1500,-.

Tien jaar geleden begon kon als vrijwilliger bij Mienskipssintrum Leppehiem in Akkrum. Helaas hield dat op toen ze stopten met het eigen busvervoer. Omdat Ko niet iemand is die stil kan zitten leek het een mooi idee om een tuktuk aan te schaffen. Ko: “Ik heb in 2016 een tuktuk aangeschaft van het geld dat ik van mijn boot kreeg. Daarmee ben ik in mijn eigen tijd mensen gaan vervoeren, zodat ze in deze regio makkelijk op de plaats van hun bestemming aan kunnen komen. Van jongs af aan heb ik een Wajong uitkering en heb hiervoor veel vrijwilligerswerk gedaan. Op deze manier kan ik iets terug doen voor de samenleving, iets waar ik zelf ook veel plezier aan beleef. Met de ritjes van de tuktuk kan ik alleen de onkosten eruit halen.  Door mijn inzet werd ik zelfs genomineerd voor de Zilveren Duim waar ik heel trots op ben.”

Wie helpt Ko Kool op weg met zijn TukoTukTax uit Aldeboarn. Foto: Press4All

Trouwauto

Middels visitekaartjes en flyers weten mensen Ko te vinden en bellen hem dan op voor een ritje in de omgeving. “Ik vervoer mijn klanten door heel midden-friesland. Van Aldeboarn, naar Grou en ook naar Jirnsum, Akkrum of Heerenveen. Ze huren mij zelfs als trouwauto in”, vertelt tukchauffeur trots.

Donatie

Begin april stond de TukoTukTax startklaar. Ko: “Ik zou in april weer gaan rijden in onze dorp. Maar de premies van een tuktuk taxi zijn zo hoog geworden dat ik dit niet kan betalen. Die gingen van € 65,- naar € 130,- per maand. Daarom vraag ik aan alle lieve mensen en vrienden om mij te helpen iets te doneren, zodat ik deze zomer weer mensen kan vervoeren in de tuktuk.” Daarmee zou Ko ook heel veel kinderen in Akkrum blij maken. “Want ook dit jaar ben ik weer aanwezig bij de buitenspeeldag in Akkrum. Dat is op woensdag 12 juni. Dan kunnen alle kinderen een gratis ritje maken in mijn TukoTukTax.

Mensen die Ko graag weer op weg helpen kunnen middels onderstaande link een donatie doen: https://www.geef.nl/nl/actie/tuktuktaxi-akkrum-nes-en-omgeving/donateurs